
Zuid-Tirol ontdekken betekent kennismaken met een regio waar Alpiene bergen en mediterrane valleien, drie talen en eeuwenoude tradities elkaar raken.
Zuid-Tirol ontdekken betekent kiezen voor een regio die eigenlijk twee werelden in één is. In het noorden torenen de besneeuwde toppen van de Dolomieten boven alpenweiden uit, terwijl je amper een uur verderop tussen wijngaarden, cipressen en zelfs palmbomen wandelt. Die tegenstelling, en de manier waarop Oostenrijkse en Italiaanse cultuur er door elkaar lopen, maakt Zuid-Tirol tot een van de meest eigenzinnige streken van Italië.
Tussen besneeuwde bergtoppen en palmbomen
Zuid-Tirol ligt helemaal in het noorden van Italië, tegen de grens met Oostenrijk en niet ver van Zwitserland. Tot het einde van de Eerste Wereldoorlog maakte de regio deel uit van het Habsburgse rijk. Pas daarna werd ze bij Italië gevoegd, wat verklaart waarom het er allesbehalve typisch Italiaans aanvoelt. In het noorden en oosten overheerst een ruig alpien landschap: de Dolomieten met hun karakteristieke, lichtgekleurde rotstanden, uitgestrekte alpenweiden en kristalheldere bergmeren. Rij je zuidwaarts, naar het Etschdal rond Bolzano en Meran, dan verandert het decor geleidelijk in iets mediterraans. Glooiende heuvels, wijngaarden en zelfs tropische planten geven die omgeving een zuiderse sfeer. Meran telt volgens de officiële toeristische dienst van Zuid-Tirol gemiddeld 300 zonnedagen per jaar, wat verklaart waarom het er al sinds de negentiende eeuw geldt als een mild winterklimaat voor wie de kou wil ontvluchten.
Dat die bergen zo bijzonder zijn, is geen toeval. De Dolomieten staan sinds 2009 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, als serieel erfgoed van negen deelgebieden met samen achttien toppen boven de drieduizend meter. Vier van die deelgebieden liggen in Zuid-Tirol. De bergen ontstonden zo'n dertig miljoen jaar geleden, toen de Europese en Afrikaanse aardplaten op elkaar botsten. Lang daarvoor, zo'n 270 miljoen jaar geleden, lag er een tropische zee met riffen en atollen, wat verklaart waarom je in de rotsen nog fossielen van koraal terugvindt.
Zuid-Tirol ontdekken: een regio met drie talen
Wie Zuid-Tirol ontdekken wil, merkt al snel dat één taal niet volstaat. De regio heeft officieel drie talen: Duits, Italiaans en Ladinisch. Duits wordt vooral gesproken in het noorden en in de bergdorpen, terwijl steden als Bolzano en Meran en het zuiden van de regio overwegend Italiaanstalig zijn. Het Ladinisch, een taal die al meer dan duizend jaar wordt doorgegeven, hoor je vooral in de dalen Val Badia en Val Gardena, waar het nog door een klein deel van de bevolking als moedertaal wordt gesproken. Daarnaast bestaan er tientallen lokale dialecten, waardoor plaatsnamen en wegwijzers in de praktijk vaak in twee of drie talen tegelijk staan. Die taalkundige diversiteit is meteen een van de duidelijkste bewijzen dat Zuid-Tirol zich niet makkelijk in één hokje laat plaatsen.

Foto: Tilman2007, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Van knödel tot verse pasta: de keuken van twee werelden
Ook aan tafel komen de twee werelden van Zuid-Tirol samen. In een berghut in het noorden krijg je al snel een stevige knödel of een kom gerstensoep voorgeschoteld, terwijl je in Bolzano of Meran eerder een bord verse pasta op de kaart ziet staan. Die combinatie van Alpiene stevigheid en Italiaanse verfijning heeft de regio een opmerkelijk aantal erkenningen opgeleverd: Zuid-Tirol telt op dit moment eenentwintig restaurants met minstens één Michelinster, een concentratie die in verhouding tot de oppervlakte van de regio nauwelijks ergens anders in Italië wordt geëvenaard. Wie van lokale producten houdt, proeft er bovendien verse bergkazen, speklingen, confituren en wijnen van de eigen hellingen, van de witte wijnen uit het Eisacktal tot de rode wijnen van het Etschdal.
Tradities die het hele jaar duren
Zuid-Tirol koestert zijn tradities, en die lopen net als de keuken en de talen uiteen tussen de twee culturen. In de herfst, van begin oktober tot eind november, is het tijd voor het törggelen: boeren openen dan hun kelders en boerenstuben voor gasten, na de druivenoogst. Op het menu staan gerstensoep, Schlutzkrapfen gevuld met spinazie en kwark, zuur vlees met knoedels, en als afsluiter warme, geroosterde kastanjes bij een glas jonge wijn of vers druivensap. Het is een traditie die rechtstreeks teruggaat op de wijnpers, de Torggl, die in veel boerenkelders nog steeds een ereplaats heeft.
Midden in de zomer, rond de zonnewende van eind juni, gebeurt er iets heel anders: op talloze bergtoppen worden dan bergvuren ontstoken, de Herz-Jesu-Feuer. Die traditie gaat terug op een gelofte uit 1796, toen de Tiroolse troepen zich tijdens de napoleontische oorlogen aan het Heilig Hart van Jezus toevertrouwden voor een onverhoopte overwinning. Verenigingen en vriendengroepen dragen het brandhout nog elk jaar urenlang naar goed zichtbare bergruggen en steken er vuren in de vorm van kruisen en harten aan, een schouwspel dat je het best vanuit de dalsteden bewondert.

Foto: mendhak, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons
Wanneer ga je Zuid-Tirol ontdekken?
Precies omdat de regio zoveel gezichten heeft, hangt de beste reisperiode af van wat je zoekt. Hou je van wandelen en alpenweiden in bloei, dan is de periode van mei tot oktober ideaal. Wil je de bergvuren meemaken, plan je je reis rond eind juni. Ben je toe aan knusse avonden met wijn en kastanjes, dan is de periode van begin oktober tot eind november, tijdens het törggelen, de beste keuze. En voor wie liever op de piste staat, loopt het skiseizoen doorgaans van december tot maart, al lees je daar in ons artikel over skiën in Zuid-Tirol meer over.
Praktisch: zo reis je naar Zuid-Tirol vanuit België
Zuid-Tirol ontdekken hoeft niet te betekenen dat je moet vliegen. Met de trein reis je via Duitsland naar München of Innsbruck, en vandaar over de beroemde Brennerpas verder naar Bolzano, Brixen, Meran of Bruneck. Vanuit Innsbruck is dat laatste stuk amper een kwestie van een paar uur. Reis je liever met de auto, dan volg je dezelfde route door Duitsland en Oostenrijk, eveneens over de Brennerpas, een traject dat perfect past bij een autovakantie waarbij je onderweg nog andere Alpenregio's kan aandoen. Eenmaal ter plaatse brengen regionale treinen en bussen je vlot van de ene vallei naar de andere.
Een bezoek aan Zuid-Tirol laat zich bovendien makkelijk combineren met andere kanten van de regio. Wie na deze kennismaking de wijngaarden zelf wil verkennen, leest meer in ons artikel over een wijnvakantie tussen de wijngaarden van het Eisacktal. Houd je meer van proeven dan van wandelen, dan is ons overzicht van zeven smaken die je in Zuid-Tirol niet mag missen een goed vertrekpunt.
Zin om zelf die twee werelden van Zuid-Tirol te ontdekken? Bij Feriados vind je autovakanties naar Italië waarmee je een bestemming als Zuid-Tirol vlot combineert met andere streken onderweg. Op de zoekpagina van Feriados vind je een overzicht van de reismogelijkheden naar Italië.
Meer over:Zuid-TirolDoen & beleven
Veelgestelde vragen
Waarom ligt Zuid-Tirol in Italië maar voelt de regio zo Oostenrijks aan?
Tot het einde van de Eerste Wereldoorlog maakte Zuid-Tirol deel uit van het Habsburgse rijk. Pas na de oorlog werd de regio bij Italië gevoegd, wat verklaart waarom de Oostenrijkse cultuur en taal er nog altijd sterk aanwezig zijn naast de Italiaanse.
Welke talen spreekt men in Zuid-Tirol?
Zuid-Tirol heeft officieel drie talen: Duits, Italiaans en Ladinisch. Duits overheerst in het noorden, Italiaans in het zuiden en in de steden, en het Ladinisch hoor je vooral in de dalen Val Badia en Val Gardena.
Wat is törggelen?
Törggelen is een herfsttraditie waarbij boeren na de druivenoogst hun kelders openen voor gasten, met gerechten als Schlutzkrapfen, zuur vlees en geroosterde kastanjes bij jonge wijn. De traditie loopt van begin oktober tot eind november.
Zijn de Dolomieten UNESCO-werelderfgoed?
Ja, de Dolomieten staan sinds 2009 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, als serieel erfgoed van negen deelgebieden met samen achttien toppen boven de drieduizend meter, waarvan vier deelgebieden in Zuid-Tirol liggen.
Wat is de beste periode om Zuid-Tirol te ontdekken?
Dat hangt af van wat je zoekt: mei tot oktober voor wandelen, eind juni voor de traditionele bergvuren, oktober tot november voor het törggelen, en december tot maart voor skiën.






