Tegenover Valletta liggen Birgu, Senglea en Cospicua: de Three Cities op Malta, met Fort St. Angelo, het Inquisiteurspaleis en de Gardjola. Een stadsgids met plan voor 2 tot 4 dagen.
Wie de Three Cities op Malta bezoekt, ontdekt aan de overkant van de Grand Harbour een ander Malta dan dat van de drukke boulevards van Sliema. Birgu (Vittoriosa), Senglea (L-Isla) en Cospicua (Bormla) liggen op landtongen recht tegenover Valletta en vormen samen de Cottonera. Hier vestigden de ridders van de Orde van Sint-Jan zich in 1530 als eerste, hier werd in 1565 de Grote Belegering uitgevochten, en hier wandel je vandaag door smalle straatjes tussen forten, kerken en een jachthaven vol zeilboten. In deze stadsgids lees je wat je niet mag missen, hoe je er geraakt en hoe je 2 tot 4 dagen invult.
Waarom de Three Cities op Malta een bezoek waard zijn
De drie stadjes zijn klein genoeg om te voet te verkennen, maar zitten boordevol geschiedenis. Volgens VisitMalta zijn de herbergen (auberges), paleizen en kerken van Birgu ouder dan die in Valletta. Toen de ridders in 1530 op Malta aankwamen, werd Birgu hun eerste thuisbasis. Pas later verhuisde de Orde naar de nieuwe hoofdstad aan de overkant van de haven.
Na het beleg kregen de drie steden elk een erenaam. Grootmeester Jean de la Valette doopte Birgu om tot Civitas Vittoriosa, de "overwinnende stad". Senglea kreeg de titel Città Invicta, de "onoverwinnelijke stad", en Cospicua dankt haar naam aan de opvallende moed van haar inwoners tijdens de belegering van 1565. In de Tweede Wereldoorlog werden de steden rond de scheepswerven zwaar getroffen: in Senglea werd volgens VisitMalta meer dan driekwart van de gebouwen verwoest.
Birgu: Fort St. Angelo, het Inquisiteurspaleis en de jachthaven
Birgu is het bekendste van de drie en voor de meeste bezoekers het vertrekpunt. De kade langs de jachthaven, met restaurants en terrassen, loopt rechtstreeks naar de punt van het schiereiland.
Fort St. Angelo
Aan de punt van Birgu ligt Fort St. Angelo, volgens VisitMalta misschien wel de oudste versterking van de eilanden. Heritage Malta vermeldt de burcht al in 1274, toen nog als Castrum Maris, de "burcht aan zee". Na 1530 maakten de ridders er hun hoofdkwartier van, en in 1565 speelde het fort een hoofdrol tijdens de Grote Belegering. Later werd het de basis van de Britse Royal Navy, die het fort vanaf 1933 HMS St Angelo noemde. In de Tweede Wereldoorlog kreeg het 69 voltreffers te verwerken, en in maart 1979 vertrokken de laatste buitenlandse troepen.
Vandaag vertelt een bezoekerscentrum dat verhaal met diorama's en kanonnen, en heb je vanaf de wallen een weids uitzicht over de Grand Harbour en Valletta. Het bovenste deel van het fort, met het Magistraal Paleis, de donjon en de kapel van Sint-Anna, is te bezoeken dankzij een akkoord met de Soevereine Militaire Orde van Malta. Reken volgens Heritage Malta op ongeveer twee uur. Goed om weten: het bovenste deel is enkel via trappen bereikbaar.
Fort St. Angelo aan de punt van Birgu. Foto: Felix König, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Het Inquisiteurspaleis
Een paar straten landinwaarts staat het Inquisiteurspaleis (Inquisitor's Palace). In 1574 werd het de residentie van Pietro Dusina, de eerste inquisiteur-generaal van de Maltese eilanden, en volgens Heritage Malta bleef het meer dan 224 jaar de zetel van de Romeinse inquisitie. Je wandelt er door de statige vertrekken op de bel-etage, de sobere rechtszaal van het tribunaal, de gevangeniscellen en een historische keuken. Het is een van de weinige bewaarde inquisiteurspaleizen ter wereld.
De kerk van Sint-Laurens en de waterkant
Aan het water staat de parochiekerk van Sint-Laurens (St. Lawrence), ontworpen door Lorenzo Gafà, die VisitMalta de belangrijkste barokarchitect van Malta noemt. In het bijbehorende museum zie je volgens Heritage Malta voorwerpen die verbonden zijn met grootmeester Jean de la Valette en een schilderij van Mattia Preti. Iets verderop ligt het Malta Maritime Museum, in de vroegere marinebakkerij uit 1844. Dat museum is volgens Heritage Malta tijdelijk gesloten voor een grondige vernieuwing, dus kijk vóór je bezoek of het opnieuw open is.
Senglea: de Gardjola en het uitzicht op Valletta
Senglea, door de Maltezers nog vaak L-Isla genoemd, ligt op de landtong naast Birgu, aan de andere kant van een smalle kreek. Grootmeester Claude de la Sengle liet het gebied in 1551 versterken, en daar komt ook de naam vandaan. Tijdens de belegering van 1565 beschermde Fort St. Michael de landzijde, terwijl Fort St. Angelo aan de overkant van de kreek de andere flank dekte.
Het hoogtepunt ligt helemaal aan de punt: de Gardjola, een stenen uitkijkpost op de bastionpunt van waaruit de ingang van de haven bewaakt werd. Kijk goed naar het gebeeldhouwde oog en oor boven de vensters, symbolen van waakzaamheid. Rond de uitkijkpost liggen de Safe Haven Gardens, met volgens VisitMalta een vrij zicht over de haven naar Valletta.
De Gardjola op de punt van Senglea. Foto: MrPanyGoff, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Ook aan de ingang van Senglea is er recent veel veranderd. De Grand Harbour Regeneration Corporation restaureerde er de bastions rond Fort St. Michael, de klokkentoren en de Gardjola, en legde een nieuw plein aan.
Cospicua: de grootste van de drie
Cospicua (Bormla) is de grootste van de Three Cities en ligt het diepst in de haven, achter Birgu en Senglea. Het grootste deel van de waterkant bestaat uit de oude scheepswerf, die volgens VisitMalta wordt omgevormd tot jachthaven.
Blikvanger is de collegiale kerk van de Onbevlekte Ontvangenis, bekend om haar kunstwerken. Liefhebbers van vestingbouw vinden hier ook de Firenzuola-vestingwerken uit 1638 en de Margherita Lines, een deel van de verdedigingsgordel aan de landzijde. Die lijnen zijn het enige deel van het oude Cospicua dat de Tweede Wereldoorlog doorstond.
Een plan voor 2 tot 4 dagen in de Three Cities op Malta
- Dag 1: Birgu. Start 's ochtends in Fort St. Angelo, wanneer je het meest tijd hebt voor de wallen en het bovenste deel van het fort. Lunch aan de jachthaven en bezoek in de namiddag het Inquisiteurspaleis en de kerk van Sint-Laurens.
- Dag 2: Senglea en Cospicua. Wandel over de kreek naar Senglea en volg de straatjes tot de Gardjola en de Safe Haven Gardens. Loop daarna door naar Cospicua voor de collegiale kerk en de vestingwerken aan de landzijde.
- Dag 3: Valletta aan de overkant. Steek over naar de hoofdstad en bekijk de Three Cities eens van de andere kant, vanuit de Upper Barrakka Gardens. Inspiratie vind je in onze 15 tips voor Valletta.
- Dag 4: het zuiden. Wie langer blijft, combineert de Three Cities met de vissershaven van Marsaxlokk en de tempels in het zuiden. Alles daarover lees je in onze streekgids voor het zuiden van Malta.
Praktisch: zo bezoek je de Three Cities op Malta
Vliegen vanuit België
Met een vliegvakantie van Feriados vertrek je onder meer vanuit Brussel of Charleroi naar Malta. De vlucht duurt ongeveer drie uur, en de luchthaven ligt op korte afstand van Valletta en de Grand Harbour.
Overzetten vanuit Valletta en Sliema
De handigste manier om naar de Three Cities te gaan, is over het water. Volgens Malta Public Transport vaart er een veerboot tussen Valletta en Cospicua, en wie vanuit Cospicua komt, krijgt er een ticket voor de Upper Barrakka-lift bij, die je vanaf de kade naar het centrum van Valletta brengt. Daarnaast steken traditionele houten bootjes, de dgħajsa's, de haven over. Logeer je in Sliema, dan neem je eerst de veerboot van Sliema naar Valletta en stap je daar over. De boten varen enkel bij goed weer, dus houd bij woelige zee rekening met de bus: de dichtstbijzijnde bushalte ligt op ongeveer tien minuten wandelen van Fort St. Angelo.
Waar overnachten
- Osborne Hotel: driesterrenhotel in een palazzo uit de tijd van de Orde van Sint-Jan, in het centrum van Valletta. Op het dak ligt een klein zwembad met zicht op de stad, en de veerboot naar Sliema vertrekt op ongeveer 350 meter.
- Grands Suites Hotel Residences & Spa: modern viersterren suitehotel in Gżira, tussen Sliema en Valletta, met een kitchenette in elke suite, een binnen- en buitenzwembad en suites met havenzicht.
- Preluna Hotel: viersterrenhotel aan Tower Road in Sliema, op ongeveer 100 meter van de zee, met keuze uit ontbijt of all inclusive.
Het dakzwembad van het Osborne Hotel in Valletta. Foto: Feriados
Wie liever in Birgu zelf overnacht, leest meer over het boetiekhotel Cugó Gran Vittoriosa in een 18de-eeuws paleis aan de jachthaven.
Wanneer gaan
De Three Cities kun je het hele jaar door bezoeken, maar reken op veel trappen, hellingen en kasseien: stevige schoenen zijn geen overbodige luxe. Welk seizoen het best bij jou past, lees je in ons artikel over de beste reistijd voor Malta. Een bijzondere avond is Birgu by Candlelight, waarbij Heritage Malta Fort St. Angelo, het Inquisiteurspaleis en de kerk van Sint-Laurens met duizenden kaarsen verlicht. In 2026 viel dat op zaterdag 18 april; de datum verschilt van jaar tot jaar.
De Three Cities op Malta zijn het bewijs dat het eiland meer is dan zon en zee. Combineer een verblijf in Valletta of Sliema met een dag of twee aan de overkant van de Grand Harbour, en je ziet Malta zoals de ridders het ooit leerden kennen. Bekijk het volledige aanbod op onze bestemmingspagina Malta en vind het hotel dat bij jouw reis past.
Meer over:Birgu (Vittoriosa)VallettaSliemaMarsaxlokkSteden & streken
Veelgestelde vragen
Welke steden vormen de Three Cities op Malta?
Birgu (Vittoriosa), Senglea (L-Isla) en Cospicua (Bormla). Ze liggen op landtongen in de Grand Harbour, recht tegenover Valletta, en worden samen ook de Cottonera genoemd.
Hoe geraak je vanuit Valletta in de Three Cities?
Het handigst is over het water: er vaart een veerboot tussen Valletta en Cospicua, en traditionele dgħajsa-bootjes steken de haven over. Vanuit Sliema neem je eerst de veerboot naar Valletta. Bij slecht weer varen de boten niet en neem je de bus.
Hoeveel tijd heb je nodig voor Fort St. Angelo?
Heritage Malta raadt ongeveer twee uur aan. Het bovenste deel van het fort, met het Magistraal Paleis en de kapel van Sint-Anna, is enkel via trappen bereikbaar.
Is het Malta Maritime Museum in Birgu open?
Het museum is volgens Heritage Malta tijdelijk gesloten voor een grondige vernieuwing. Kijk vóór je bezoek of het opnieuw open is.
Hoeveel dagen trek je uit voor de Three Cities?
Reken op een dag voor Birgu en een dag voor Senglea en Cospicua. Met een extra dag voor Valletta en een dag voor het zuiden van Malta maak je er een mooi verblijf van 2 tot 4 dagen van.
